Nét đẹp của việc kể chuyện là việc nó gợi nhớ ta về những điều có lẽ đã biết rồi nhưng thường lãng quên. Bằng cách nhìn qua một lăng kính mới, chúng ta có xu hướng thấy thế giới bên trong mình rõ ràng hơn. Một trong những cách để làm được điều này là thêm cơ số phép thuật vào những mặt quen thuộc của thế giới, một kỹ thuật được biết đến với cái tên “hiện thực huyền ảo” (magical realism) – hay nói cách khác, đó chính là thế giới của chúng ta, nhưng phép thuật được sử dụng như một công cụ để ta có thể thấu hiểu nó rõ hơn. Mặc dù trước tiên người xem cần phải xóa bỏ hoài nghi, nhưng hoàn toàn xứng đáng.
Nguồn gốc
Hiện thực huyền ảo là một công cụ “đang lên” hiện nay trong phim ảnh, nhưng nó thật chất có nguồn gốc từ văn học Mỹ Latin. Một trong những “tay chơi” chính giúp phổ biến nó là Gabriel García Márquez với quyển tiểu thuyết 100 Years of Solitude (Trăm năm cô đơn) đã đạt được thành công nhất định. Những tác giả khác đã đóng góp to lớn với thành công của thể loại này là Jorge Luis Borges và Isabel Allende, Isabel là người đã viết quyển sách bán chạy The House of Spirits. Chỉ một vài người phát triển chính cho công cụ kể chuyện này trong văn học, vậy làm thế nào hiện thực huyền ảo có thể len lỏi vào thế giới phim ảnh?
Cách làm này đã开始 xuất hiện đáng kể từ khoảng cuối những năm 80 đến đầu 90 trong phim ảnh, truyá»n thống của nó vẫn khÆ¡i nguồn từ gốc rá»… Mỹ Latin vá»›i những phim nhÆ° Like Water for Chocolate của Alfonso Arau, dá»±a trên tiểu thuyết của Laura Esquivel. Bá»™ phim đã trở thà nh kẻ mở Ä‘Æ°á»ng cho Mexico chiến thắng Phim nói tiếng nÆ°á»›c ngoà i xuất sắc nhất trong Giải Oscar lần thứ 65 và trở thà nh phim nói tiếng Tây Ban Nha có doanh thu cao nhất tại Mỹ và o thá» Ä‘iểm đó.
Các nhà là m phim Mỹ Latin khác đã tiếp tục kết hợp chặt chẽ phÆ°Æ¡ng thức nà y và o phim ảnh, má»™t trong những nhân váºt đáng chú ý nhất là biên kịch kiêm đạo diá»…n Guillermo del Toro. Bá»™ phim Pan’s Labyrinth năm 2006 của ông là má»™t dẫn chứng. Phim lấy bối cảnh Tây ban Nha sau ná»™i chiến, cô bé nhân váºt chÃnh Ofelia (Ivana Baquero thủ vai) và ngÆ°á»i mẹ bệnh táºt chuyển đến ở vá»›i bố dượng của cô, má»™t chỉ huy Ä‘á»™c ác. Bị ép phải lá»›n lên trong má»™t thế giá»›i tà n bạo và nhẫn tâm, Ofelia khám phá ra mê cung, nÆ¡i cô gặp má»™t vị thần đồng áng, ngÆ°á»i giao cho cô ba nhiệm vụ cần phải hoà n thà nh. Các yếu tố kỳ ảo phục vụ nhÆ° má»™t thế giá»›i song song vá»›i hiện thá»±c thô bạo mà cô sống. Mê cung là hiện thân của thiên nhiên và sá»± trưởng thà nh của Ofelia, những yếu tố ma thuáºt nà y dùng để thúc đẩy nháºn thức của ngÆ°á»i xem vá»›i bối cảnh câu chuyện vỠđạo đức và hệ quả.
The Shape of Water (2017)Gần đây hÆ¡n, del Toro tiếp tục Ä‘Ã o sâu và o thế giá»›i của hiện thá»±c huyá»n ảo lần nữa vá»›i bá»™ phim Ä‘oạt giải năm 2017 – The Shape of Water. Phim dõi theo Ä‘á»i sống của những cá thể thứ yếu, dÆ°á»ng nhÆ° đã bị cách li khá»i xã há»™i, vá»›i Elisa (Sally Hawkins thủ vai), ngÆ°á»i phụ nữ câm là m vệ sinh tại phòng thà nghiệm chÃnh phủ. Bằng tất cả chủ ý và mục Ä‘Ãch, bá»™ phim đã cố gắng mô tả bối cảnh thÆ°á»ng nháºt ở Baltimore khoảng 1962, bất chất sá»± xuất hiện bất thÆ°á»ng của má»™t sinh váºt ná»a ngÆ°á»i ná»a cá được Ä‘Æ°a và o phòng thà nghiệm chÃnh phủ, nÆ¡i Elisa sẽ rÆ¡i và o lÆ°á»›i tình vá»›i anh. Bằng việc giá»›i thiệu sinh váºt lạ thÆ°á»ng nà y vá»›i khán giả và cho phép chúng ta nhìn anh vá»›i góc nhìn của Elisa, ta thấy rõ sá»± áp bức của ngÆ°á»i ngoà i bằng má»™t đôi mắt khác, và việc yêu má»™t ai đó bởi chÃnh con ngÆ°á»i há» nghÄ©a là gì.
Má»™t sá»± tiếp nháºn tuyệt vá»i khảc từ các đạo diá»…n Mexico là Birdman của Alejandro G. Iñárritu khi theo chân má»™t diá»…n viên hết thá»i, Riggan Thomson (Michael Keaton thủ vai). Gã nổi tiếng vá»›i vai diá»…n siêu anh hùng được quý mến “Birdman”, má»™t nhân váºt không ngừng ám ảnh gã khi cố chứng minh hà o quang năm xÆ°a của mình trong quá trình sản xuất vở Broadway má»›i. Yếu tố hiện thá»±c huyá»n ảo có thể tìm thấy phần lá»›n thông qua mối liên kết giữa chÃnh Riggan và quá khứ siêu anh hùng – thứ đã trở thà nh má»™t kiểu nhân cách khác của gã. Có những khoảnh khắc trong phim khi Riggan tháºt sá»± biến đổi thà nh Birdman vá» mặt váºt lý, Ä‘iá»u nà y giúp ta có sá»± liên kết vá»›i cái tôi và phần ái kỉ đã bị thổi phồng đến mức tÆ°á»›c Ä‘oạt chÃnh nhân váºt.
Lan ra và tìm thấy chính mình
Và o đầu những năm 2000, hiện thá»±c huyá»n ảo bắt đầu tìm thấy chÃnh nó qua việc được tÃch hợp và o các bá»™ phim đến từ những nhà là m phim không-phải-Mỹ-Latin. Má»™t và dụ là Amélie của Jean-Pierre Jeunet, câu chuyện vá» má»™t cô gái hÆ°á»›ng ná»™i ngà y kia nháºn ra mục Ä‘Ãch sống của mình không gì khác ngoà i trở thà nh má»™t ngÆ°á»i chuyên là m việc tốt. Amélie lao và o cuá»™