Trong dòng chảy bất tận của cuộc sống, cụm từ nghiệp quả thường xuyên được nhắc đến, ẩn chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc. Tuy nhiên, liệu chúng ta đã thực sự nắm bắt được nghiệp quả là gì và cách nó vận hành trong vũ trụ và đời sống con người? Pháp Phục Nguyên Dung sẽ cùng bạn khám phá khái niệm này qua nhiều góc nhìn khác nhau.
Khái Niệm Nghiệp Quả Là Gì? Nền Tảng Của Mọi Hành Động
Nghiệp quả là một khái niệm triết học và tôn giáo sâu sắc, thường được hiểu là quy luật nhân quả, tức là mọi hành động (ý nghĩ, lời nói, việc làm) của chúng ta đều tạo ra một kết quả tương ứng. Đây không chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên mà là một hệ thống có tổ chức, chi phối mọi khía cạnh của cuộc sống. Trong tiếng Phạn, “Karma” (nghiệp) có nghĩa là hành động, và “Phala” (quả) là kết quả của hành động đó. Quy luật này khẳng định rằng không có hành động nào bị lãng quên, và mỗi hành động đều mang theo hạt giống của một kết cục nhất định.
Nghiệp (Karma) – Hạt Giống Của Hành Vi
Chữ “nghiệp” là một thuật ngữ trung tâm, có thể được hiểu là bất kỳ hành động có chủ ý nào mà một cá nhân thực hiện, bao gồm tư tưởng, lời nói và hành động cụ thể. Khi chúng ta gieo một hành động có ý thức, chúng ta đang tạo ra một “hạt giống” trong dòng chảy nhân duyên của chính mình. Hạt giống này không mất đi mà sẽ phát triển theo thời gian và sinh ra “quả” tương ứng. Sự chủ ý trong hành động đóng vai trò cực kỳ quan trọng, quyết định bản chất của nghiệp là thiện hay ác, tích cực hay tiêu cực.
Một hành động thiện lành, xuất phát từ lòng từ bi, sự sẻ chia, sẽ gieo những hạt giống tích cực, mang lại những quả ngọt trong tương lai. Ngược lại, những hành vi xuất phát từ sự ích kỷ, tham lam, sân hận sẽ gieo những hạt giống tiêu cực, dẫn đến những hậu quả không mong muốn. Mức độ và phạm vi của ý định cũng ảnh hưởng đến cường độ của nghiệp. Ví dụ, một lời nói vô tình có thể gây tổn thương, nhưng một hành động được tính toán kỹ lưỡng để hại người sẽ tạo ra nghiệp quả nặng nề hơn rất nhiều. Hàng tỷ hành động nhỏ mỗi ngày đều góp phần vào chuỗi nhân quả của mỗi chúng ta.
Quả (Phala) – Kết Quả Tất Yếu
“Quả” là kết quả tất yếu của “nghiệp”. Nó là hệ quả tự nhiên và không thể tránh khỏi của những hành động mà chúng ta đã gieo. Quy luật nhân quả này không phân biệt giàu nghèo, địa vị hay chủng tộc; nó áp dụng phổ quát cho tất cả mọi sinh linh trong vũ trụ. Gieo nhân nào, gặt quả đó là một chân lý cơ bản mà nhiều nền văn hóa đã công nhận qua hàng ngàn năm. Nếu bạn gieo những nhân thiện, bạn sẽ gặt hái những quả lành. Nếu bạn gieo những nhân ác, bạn chắc chắn sẽ phải đón nhận những quả báo không mong muốn.
Quả của nghiệp không nhất thiết phải đến ngay lập tức. Đôi khi, nó có thể xuất hiện sau nhiều ngày, nhiều tháng, hoặc thậm chí là nhiều năm. Điều này làm cho quy luật nghiệp quả trở nên phức tạp và khó nhận diện đối với nhiều người. Tuy nhiên, niềm tin cốt lõi vẫn là sự công bằng tuyệt đối: không có hành động nào bị bỏ qua. Cuộc sống của một người sướng hay khổ, vui hay buồn, thành công hay thất bại đều phụ thuộc vào chính những gì người đó đã làm và những hạt giống nghiệp đã gieo. Điều này nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân đối với mọi sự kiện diễn ra trong đời mình.
Nghiệp Quả Trong Triết Lý Phật Giáo: Quy Luật Luân Hồi
Trong triết lý Phật giáo, nghiệp quả (Karma) là một trong những giáo lý quan trọng và phức tạp nhất, là nền tảng của quy luật luân hồi. Khái niệm này không chỉ giới hạn trong một đời người mà còn kéo dài từ đời này sang đời khác, giải thích sự khác biệt trong cuộc sống của các cá nhân và nguyên nhân của những khổ đau hay hạnh phúc. Phật giáo dạy rằng mỗi hành động có ý chí – dù là thiện hay bất thiện – đều để lại một dấu ấn, một tiềm năng sẽ chín muồi thành kết quả trong tương lai.
Phân Loại Các Dạng Thức Nghiệp
Trong Phật giáo, nghiệp được phân loại theo nhiều cách khác nhau để làm rõ sự phức tạp của nó. Một cách phân loại phổ biến là dựa trên ý định:
- Thiện nghiệp (Kusala Karma): Là những hành động xuất phát từ lòng từ bi, trí tuệ, sự không tham lam, không sân hận, không si mê. Các hành động này bao gồm bố thí, trì giới, thiền định, tôn kính, phục vụ, chia sẻ phước đức, tùy hỷ công đức, nghe pháp, thuyết pháp, và chánh kiến.
- Ác nghiệp (Akusala Karma): Là những hành động xuất phát từ tham lam, sân hận, si mê. Các hành động này bao gồm sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận, và tà kiến.
- Bất định nghiệp (Aniyata Karma): Là những hành động mà quả của chúng chưa được định rõ, có thể thay đổi tùy thuộc vào các yếu tố khác như sự sám hối, tu tập hay các hành động thiện lành khác.
Ngoài ra, nghiệp còn được phân loại theo thời gian trổ quả (hiện đời, đời sau, hoặc nhiều đời sau) và theo chức năng (nghiệp dẫn dắt, nghiệp thành tựu, nghiệp ngăn trở, nghiệp phá hoại). Sự hiểu biết về các dạng nghiệp này giúp Phật tử ý thức hơn về trách nhiệm của mình trong từng suy nghĩ, lời nói và việc làm.
Cách Thức Nghiệp Quả Vận Hành Qua Nhiều Đời
Theo giáo lý Phật giáo, nghiệp quả là một quy luật phổ quát bao trùm cả vũ trụ và vạn vật, không chỉ giới hạn trong một đời người. Nó có thể kéo dài từ đời này sang đời khác, giải thích cho hiện tượng tái sinh và luân hồi. Những khổ đau, bất hạnh mà một người phải trải qua trong đời này có thể được lý giải là quả của những nghiệp ác đã được gieo từ kiếp trước. Tương tự, những thiện nghiệp được tích lũy trong kiếp này có thể mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn ở kiếp sau.
Quy luật này nhấn mạnh rằng mỗi cá nhân là người kiến tạo nên số phận của chính mình. Sự cứu rỗi hay giải thoát theo thuyết này thực chất là một quá trình “tự độ”, nghĩa là mỗi người phải tự mình tu tập, chuyển hóa nghiệp để đạt đến giác ngộ. Điều này không có nghĩa là phủ nhận sự trợ giúp từ bên ngoài, nhưng điểm cốt lõi là sự nỗ lực nội tại của mỗi người. Hàng tỷ người trên thế giới tin vào quy luật này, coi đây là kim chỉ nam cho đạo đức và lối sống của họ, thúc đẩy họ sống thiện lương, tránh xa điều ác, với niềm tin sâu sắc vào sự công bằng tuyệt đối của vũ trụ.
Hình ảnh tượng trưng cho quy luật nghiệp quả và đức tin Công Giáo
Sự Hiện Diện Của Nghiệp Quả Trong Văn Hóa Khác
Khái niệm về nghiệp quả không chỉ độc quyền của Phật giáo mà còn hiện diện rộng rãi trong nhiều nền văn hóa và tôn giáo khác nhau trên thế giới, dù có thể được gọi bằng những cái tên khác hay mang sắc thái ý nghĩa riêng. Niềm tin vào một quy luật công bằng tự nhiên, nơi hành động của con người sẽ dẫn đến những hậu quả tương xứng, là một phần cốt lõi của đạo đức và triết lý sống của hàng trăm triệu người qua nhiều thế kỷ.
Quan Niệm Về Công Lý Và Hậu Quả Trong Các Nền Văn Minh Cổ Đại
Từ những nền văn minh cổ đại rực rỡ như Ai Cập, Sumer, Akkad, Babylon, đến Do Thái và Trung Hoa, chúng ta luôn tìm thấy một niềm tin sâu sắc vào nghiệp quả dựa trên nguyên tắc công bằng. Luật Hammurabi của Babylon với câu châm ngôn “mắt đền mắt, răng đền răng” là một minh chứng rõ ràng cho việc gieo nhân nào gặt quả đó. Trong truyền thống Do Thái và Kitô giáo, Cựu Ước cũng chứa đựng nhiều lời dạy về việc Chúa sẽ thưởng phạt công minh theo hành động của con người. “Nếu anh em nghe tiếng Đức Chúa là Thiên Chúa của anh em mà đem ra thực hành tất cả những mệnh lệnh của người (…) thì Đức Chúa sẽ cho anh em vượt mọi dân tộc trên mặt đất và mọi phúc lành sẽ đến với anh em (…)” (Đnl 28,1-14); “Nhưng nếu anh em không nghe tiếng Đức Chúa (…), anh em sẽ bị nguyền rủa” (Đnl 28, 15-68).
Trong triết học Hy Lạp cổ đại, các khái niệm như định mệnh (fatum) và sự trừng phạt của thần linh đối với những hành vi ngạo mạn (hubris) cũng phản ánh một phần của quy luật nhân quả. Các triết gia như Plato đã đề cập đến ý tưởng rằng linh hồn sẽ phải chịu hậu quả cho những hành động của mình sau khi chết. Ngay cả trong những tín ngưỡng dân gian của các bộ lạc trên khắp thế giới, quy luật về sự trả giá cho hành động sai trái và phần thưởng cho việc làm tốt cũng là một mô-típ phổ biến, cho thấy sự phổ quát của khái niệm nghiệp quả trong tâm thức loài người.
Triết Lý Nhân Quả Trong Văn Học Dân Gian Việt Nam
Trong kho tàng văn hóa Việt Nam, triết lý nghiệp quả được thể hiện sinh động và gần gũi qua rất nhiều câu chuyện cổ tích, ca dao, tục ngữ. Những câu chuyện này không chỉ mang tính giải trí mà còn là những bài học đạo đức sâu sắc, định hình nhân cách và giáo dục con người về lẽ phải, về sự công bằng. “Gieo gió ắt gặp bão”, “Ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác”, “Đời cha ăn mặn, đời con khát nước” là những minh chứng rõ nét cho niềm tin vào luật nhân quả ăn sâu vào tâm trí người Việt.
Các nhân vật trong truyện cổ tích thường là biểu tượng cho quy luật này. Cô Tấm hiền lành, tốt bụng, trải qua bao nhiêu gian truân cuối cùng được hạnh phúc, trở thành hoàng hậu. Trong khi đó, hai mẹ con nhà Cám gian ác, mưu mô, cuối cùng phải nhận lấy cái kết cục bi thảm, bị trừng phạt đích đáng. Thạch Sanh thiện lương, nghĩa hiệp, diệt trừ yêu quái, cứu người, được tưởng thưởng xứng đáng bằng tình yêu và địa vị. Ngược lại, Lý Thông gian manh, xảo quyệt, lợi dụng người khác, cuối cùng phải chịu quả báo từ trời đất. Hàng trăm câu chuyện như vậy đã góp phần củng cố niềm tin vào sự công bằng của vũ trụ, khuyến khích con người sống lương thiện và tránh xa điều ác.
Góc Nhìn Công Giáo Về Khái Niệm Nghiệp Quả: Ân Sủng Và Lòng Thương Xót
Mặc dù có những điểm tương đồng nhất định trong việc khuyến khích làm điều lành và tránh điều dữ, nhưng giữa niềm tin Công Giáo và thuyết nghiệp quả có những khác biệt cơ bản và sâu sắc. Người Công Giáo cũng tin vào trách nhiệm cá nhân đối với hành động của mình và sự công minh của Thiên Chúa, nhưng trọng tâm không phải là một quy luật tự động mà là mối quan hệ yêu thương với Đấng Tạo Hóa.
Khác Biệt Cốt Lõi: Đức Tin Vào Thiên Chúa Toàn Năng
Thuyết nghiệp quả theo Phật giáo là một quy luật vận hành tuyệt đối, không điều gì có thể thoát ra ngoài quy luật ấy. Trong thuyết này, không nhất thiết phải tin vào một Đấng Tuyệt Đối có ý thức. Trong khi đó, với niềm tin Công Giáo, điều tuyệt đối không phải là một luật lệ trừu tượng, mà là một Đấng làm chủ mọi luật lệ – chính là Thiên Chúa. Niềm tin Công Giáo không chỉ dạy con người làm lành lánh dữ vì giá trị tuyệt đối của luật nhân quả, nhưng là để xây dựng một tương quan cá nhân thiết thân và bền chặt giữa mình với Đấng Tuyệt Đối là Thiên Chúa. Đây là một sự khác biệt căn bản, chuyển trọng tâm từ một hệ thống tự động sang một mối quan hệ đầy ân sủng và tình yêu.
Hơn nữa, Công Giáo dạy rằng con người chỉ có một cuộc đời làm người để sống, và cuộc đời duy nhất đó sẽ quyết định vận mệnh đời đời của mỗi người. Nhưng sự quyết định này không hoàn toàn tuân theo luật nghiệp quả một cách máy móc. Thiên Chúa, trong tình yêu thương vô hạn, có một phương pháp sư phạm để dẫn dắt con người trưởng thành, đôi khi qua những vấp ngã, sai lầm. Nếu Thiên Chúa đối xử với con người chỉ theo luật nghiệp quả, thì khó ai có thể đứng vững và được cứu thoát, bởi ai cũng có những yếu đuối cố hữu của thân phận con người. Như Thánh Vịnh 130,3 đã nói: “Ôi lạy Chúa, nếu như Ngài chấp tội, nào có ai đứng vững được chăng?”.
Tầm Quan Trọng Của Tự Do Ý Chí Và Lòng Tha Thứ
Trong khi nghiệp quả nhấn mạnh vào hậu quả tất yếu của hành động, đức tin Công Giáo lại đặt trọng tâm vào tự do ý chí và quyền năng của lòng thương xót, sự tha thứ của Thiên Chúa. Con người, với tự do của mình, có thể chọn con đường thiện hay ác, và phải chịu trách nhiệm về những lựa chọn đó. Tuy nhiên, Thiên Chúa, trong tình yêu vô hạn, luôn mở ra con đường hoán cải và sám hối. Dù một người đã gieo những nhân xấu đến đâu, cánh cửa của lòng thương xót vẫn luôn rộng mở nếu họ thực lòng ăn năn và quay về với Chúa.
Câu chuyện về người phụ nữ ngoại tình (Ga 8,1-11) là một minh chứng hùng hồn. Theo luật, chị phải bị ném đá đến chết vì tội nghiệp của mình. Nhưng Chúa Giêsu không đi theo con đường đó. Ngài thách thức những người kết án: “ai trong các ông không phạm tội, thì hãy ném đá người này trước đi” (Ga 8,7). Câu chuyện này dạy rằng ai cũng từng phạm tội và cần đến lòng thương xót. Ai cũng cần sự tha thứ để làm lại cuộc đời. Thiên Chúa không dùng luật nhân quả để phán xét và phân loại con người, mà dùng tình yêu thương và tha thứ để cảm hóa, để mở ra một con đường mới cho con người, vượt trên mọi quy luật khắc nghiệt của nghiệp quả.
Vai Trò Của Cộng Đồng Và Ân Sủng Thiêng Liêng
Một điểm khác biệt quan trọng khác là khái niệm “tự độ” trong Phật giáo và sự liên đới cộng đồng trong Công Giáo. Trong khi thuyết nghiệp quả thường nhấn mạnh vào trách nhiệm cá nhân tuyệt đối và sự “tự độ”, đức tin Công Giáo lại dạy về sự liên đới và giá trị của chiều kích cộng đoàn đối với ơn cứu độ của từng cá nhân. Niềm tin này là lý do tại sao trong Giáo Hội Công Giáo thường có những buổi cầu nguyện cho người đã qua đời, hay cầu nguyện cho những người đang gặp khó khăn.
Người Công Giáo tin rằng Thiên Chúa có thể cứu rỗi một người nhờ vào lời cầu nguyện của những người khác, nhờ vào sự hy sinh và công đức của toàn thể cộng đoàn. Điều này thể hiện qua niềm tin vào các Bí tích, đặc biệt là Bí tích Hòa Giải, nơi tội lỗi được tha thứ không phải do công sức của bản thân mà nhờ vào ân sủng của Thiên Chúa qua Giáo Hội. Tình yêu thương của Thiên Chúa dành cho con người không dựa trên bất cứ quy luật nhân quả nào, không phải là “quả” mà con người gặt được vì đã gieo “nhân” tốt. Tình yêu đó là vô điều kiện, là điểm xuất phát để con người được cảm hóa và trở nên tốt đẹp hơn, chứ không phải là phần thưởng cho sự tốt lành sẵn có.
Làm Sao Để Chuyển Hóa Và Giải Nghiệp Quả Theo Đạo Công Giáo?
Câu hỏi “làm sao để bớt nghiệp quả” thường xuất phát từ mong muốn giải thoát khỏi những gánh nặng của quá khứ. Trong Công Giáo, cách tiếp cận không phải là “giảm bớt” một quy luật tự nhiên, mà là chuyển hóa cuộc sống thông qua mối tương quan với Thiên Chúa và sự đón nhận ân sủng của Ngài.
Sống Tốt Lành Và Cầu Nguyện Liên Lỉ
Nhận ra tình yêu thương vô điều kiện của Thiên Chúa và cộng tác với tình yêu ấy là cách tốt nhất để “chuyển hóa nghiệp quả” theo quan điểm Công Giáo. Điều này không có nghĩa là con người có thể làm gì tùy ý vì đã được Thiên Chúa yêu thương. Ngược lại, người nhận ra và trân trọng tình yêu đó sẽ được thúc đẩy để sống một cuộc đời xứng đáng hơn. Sống tốt lành, thực hành các đức tính như bác ái, khiêm nhường, công bằng, và trung thực, là những hành động cụ thể để phản ứng lại tình yêu của Thiên Chúa.
Bên cạnh đó, cầu nguyện liên lỉ là một phương cách hiệu nghiệm. Lời cầu nguyện không chỉ là xin ơn mà còn là bày tỏ lòng sám hối, nhận lỗi và ước ao được biến đổi. Thông qua cầu nguyện, con người kết nối với Thiên Chúa, mở lòng đón nhận ân sủng và sức mạnh để vượt qua những cám dỗ, sửa chữa những sai lầm đã qua. Hàng triệu tín hữu Công Giáo trên khắp thế giới tìm thấy sự bình an và hướng đi mới qua việc cầu nguyện và suy gẫm Lời Chúa mỗi ngày.
Tích Cực Thực Hành Bác Ái Và Thống Hối
Thực hành bác ái là một yếu tố then chốt trong việc chuyển hóa những hậu quả tiêu cực của hành động trong quá khứ. Khi con người thể hiện tình yêu thương, sự sẻ chia, lòng trắc ẩn đối với những người kém may mắn, họ đang không chỉ giúp đỡ người khác mà còn làm phong phú tâm hồn mình. Những hành động bác ái, dù nhỏ bé, cũng góp phần tạo nên những thiện nghiệp, giúp xoa dịu những quả báo từ những hành động sai lầm trước đó. Điều này được thể hiện qua hàng trăm tổ chức từ thiện, bệnh viện, trường học do Công Giáo điều hành trên toàn cầu, nhằm phục vụ những người nghèo khổ nhất.
Thống hối, tức là ăn năn tội lỗi và quyết tâm sửa đổi, là một bước đi không thể thiếu. Bí tích Hòa Giải (xưng tội) là một trong những phương tiện quan trọng nhất để con người được tha thứ tội lỗi và khởi đầu lại. Khi con người thành tâm sám hối, Thiên Chúa, trong lòng thương xót vô bờ bến, sẽ tha thứ và ban cho họ cơ hội để làm lại cuộc đời. Tình yêu của Thiên Chúa luôn có khả năng gột sạch những nghiệp xấu mà con người đã gieo, mở ra cho họ con đường sống mới, một tương lai tươi sáng và đầy hy vọng.
Người Công Giáo đặt niềm tin tuyệt đối vào tình yêu của Thiên Chúa. Tình yêu ấy vượt lên trên mọi khuôn định của thuyết nghiệp quả, biến đổi con người từ sâu thẳm, giúp họ sống xứng đáng với tình yêu và ân sủng mà Pháp Phục Nguyên Dung tin rằng mỗi người đều được ban tặng.
Các Câu Hỏi Thường Gặp (FAQs) Về Nghiệp Quả
-
Nghiệp quả là gì theo cách hiểu đơn giản nhất?
Nghiệp quả là quy luật nhân quả, tức là mọi hành động, lời nói hay ý nghĩ của chúng ta đều tạo ra một kết quả tương ứng trong tương lai, dù là tốt hay xấu. Gieo nhân nào, gặt quả đó. -
Khái niệm nghiệp quả có xuất hiện trong tôn giáo nào?
Khái niệm nghiệp quả (Karma) chủ yếu xuất hiện và được phát triển sâu rộng trong Phật giáo và Ấn Độ giáo. Ngoài ra, các nền văn hóa và tôn giáo khác cũng có những quan niệm tương tự về sự công bằng và hậu quả của hành động, như trong triết học cổ Hy Lạp, các văn minh cổ đại hay văn hóa dân gian Việt Nam. -
Làm sao để biết nghiệp quả của mình là gì?
Người ta không thể “biết” chính xác nghiệp quả của mình một cách rõ ràng. Tuy nhiên, bằng cách quan sát cuộc sống hiện tại, những khó khăn, thuận lợi, hay những bài học mà chúng ta trải qua, có thể suy đoán về những nhân mình đã gieo. Điều quan trọng hơn là tập trung vào việc gieo những nhân tốt trong hiện tại để tạo ra tương lai tích cực. -
Nghiệp quả có phải là số phận đã được định sẵn không?
Không hoàn toàn. Trong Phật giáo, nghiệp quả là một quy luật vận hành, nhưng con người vẫn có tự do ý chí để tạo ra nghiệp mới và thay đổi hướng đi của mình. Trong Công Giáo, Thiên Chúa ban cho con người tự do và lòng thương xót, cho phép họ hoán cải và sửa đổi, chứ không phải là số phận đã được định sẵn mà không thể thay đổi. -
Có thể thay đổi nghiệp quả xấu không?
Có. Trong Phật giáo, có thể chuyển hóa nghiệp xấu thông qua tu tập, làm việc thiện, sám hối, và thiền định. Trong Công Giáo, có thể thay đổi bằng cách thành tâm sám hối tội lỗi, thực hành bác ái, cầu nguyện và đón nhận ân sủng từ Thiên Chúa. -
Nghiệp quả khác gì với tội lỗi trong Công Giáo?
Nghiệp quả là một quy luật tự động của vũ trụ về hành động và hậu quả. Tội lỗi trong Công Giáo là sự vi phạm ý muốn của Thiên Chúa, là sự cắt đứt mối tương quan với Ngài. Điểm khác biệt lớn nhất là nghiệp quả có thể được giải quyết bằng hành động “tự độ”, trong khi tội lỗi cần lòng thương xót và sự tha thứ của Thiên Chúa để được xóa bỏ. -
Phật giáo và Công Giáo nhìn nhận nghiệp quả có giống nhau không?
Có những điểm tương đồng về việc khuyến khích làm điều lành tránh điều dữ, nhưng khác biệt rất lớn về nền tảng. Phật giáo coi nghiệp quả là một quy luật phổ quát và tự động. Công Giáo đặt niềm tin vào Thiên Chúa là Đấng làm chủ mọi luật lệ, và nhấn mạnh tình yêu, lòng thương xót, ân sủng, sự tha thứ và vai trò của tự do ý chí hơn là một quy luật “tự gieo tự gặt” thuần túy. -
Làm thế nào để tích lũy thiện nghiệp (trong Phật giáo) hay sống đẹp lòng Chúa (trong Công Giáo)?
Trong Phật giáo, tích lũy thiện nghiệp qua việc bố thí, giữ giới, thiền định, tôn kính, phục vụ, nghe pháp, v.v. Trong Công Giáo, sống đẹp lòng Chúa qua việc yêu mến Thiên Chúa và yêu thương tha nhân, tuân giữ các điều răn, thực hành bác ái, sám hối, cầu nguyện và nhận các Bí tích. Cả hai đều khuyến khích một cuộc sống đạo đức và có ích cho xã hội.